Παιδιά και σχολείο: Πώς προστατεύουμε τη σπονδυλική στήλη

Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς, τα παιδιά επιστρέφουν σε μια καθημερινότητα που περιλαμβάνει πολλές ώρες στο θρανίο, μεταφορά σχολικής τσάντας, μελέτη στο σπίτι και αυξημένη χρήση υπολογιστών, tablet και κινητών συσκευών.

Η υιοθέτηση σωστών συνηθειών από μικρή ηλικία μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της καλής λειτουργίας του μυοσκελετικού συστήματος και στη μείωση ενοχλήσεων στον αυχένα και τη μέση.

Δεν χρειάζεται, όμως, το παιδί να προσπαθεί να διατηρεί μία άκαμπτη «τέλεια στάση» όλη την ημέρα. Η σωστή εργονομία πρέπει να συνδυάζεται με κάτι εξίσου σημαντικό: τη συχνή κίνηση και την αποφυγή της παρατεταμένης ακινησίας.

Η σχολική τσάντα

Η σχολική τσάντα αποτελεί καθημερινό φορτίο για το παιδί και για τον λόγο αυτό πρέπει να επιλέγεται και να χρησιμοποιείται σωστά.

Το πρώτο και σημαντικότερο είναι να είναι όσο το δυνατόν πιο ελαφριά και να περιέχει μόνο τα βιβλία, τετράδια και αντικείμενα που είναι πραγματικά απαραίτητα για τη συγκεκριμένη ημέρα.

Πώς πρέπει να φοριέται;

Η τσάντα είναι προτιμότερο:

• Να φοριέται και στους δύο ώμους

• Να διαθέτει δύο ρυθμιζόμενους ιμάντες

• Να εφαρμόζει κοντά στην πλάτη

• Να μην κρέμεται πολύ χαμηλά

• Να μην μεταφέρεται συστηματικά μόνο από τον έναν ώμο

Οι ιμάντες πρέπει να ρυθμίζονται ανάλογα με το σώμα του παιδιού, ώστε η τσάντα να παραμένει σταθερή κατά τη βάδιση.

Πώς τοποθετούμε τα αντικείμενα μέσα στην τσάντα;

Τα βαρύτερα βιβλία και αντικείμενα είναι προτιμότερο να τοποθετούνται στο τμήμα της τσάντας που βρίσκεται πιο κοντά στην πλάτη.

Παράλληλα, είναι χρήσιμο να γίνεται τακτικός έλεγχος του περιεχομένου της. Πολλά παιδιά μεταφέρουν καθημερινά βιβλία, τετράδια ή άλλα αντικείμενα που δεν χρειάζονται.

Η μείωση του περιττού φορτίου είναι συχνά η απλούστερη και πιο πρακτική λύση.

Σωστή θέση στο θρανίο

Η σωστή εργονομία μπορεί να μειώσει τη μυϊκή κόπωση κατά τη διάρκεια του μαθήματος και της μελέτης στο σπίτι.

Το παιδί είναι καλό να κάθεται:

• Με την πλάτη κοντά στην πλάτη της καρέκλας

• Με τους ώμους χαλαρούς

• Με τα πέλματα να στηρίζονται στο έδαφος ή σε κατάλληλο υποπόδιο

• Με τα χέρια σε άνετη θέση πάνω στο γραφείο

Ιδιαίτερη σημασία έχει το ύψος της καρέκλας και του γραφείου να είναι κατάλληλο για το ύψος και την ηλικία του παιδιού.

Ένα γραφείο ή μία καρέκλα που είναι πολύ ψηλά ή πολύ χαμηλά μπορεί να αναγκάζει το παιδί να εργάζεται για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε άβολη θέση.

Δεν χρειάζεται μία «τέλεια» στάση

Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν υπάρχει μία μοναδική στάση που πρέπει να διατηρεί ένα παιδί συνεχώς.

Ακόμη και μια εργονομικά σωστή θέση μπορεί να γίνει κουραστική όταν παραμένει αμετάβλητη για πολλές ώρες.

Για τον λόγο αυτό, το παιδί πρέπει να έχει τη δυνατότητα να:

• Αλλάζει θέση

• Σηκώνεται τακτικά

• Κινείται

• Περπατά

• Τεντώνει τα πόδια και τον κορμό

Η εναλλαγή θέσεων είναι εξίσου σημαντική με τη σωστή θέση.

Προσοχή στη χρήση υπολογιστή

Ο υπολογιστής αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο τόσο στο σχολείο όσο και στο σπίτι.

Η οθόνη είναι προτιμότερο να βρίσκεται απέναντι από το παιδί και σε κατάλληλο ύψος, ώστε να μη χρειάζεται να κρατά για μεγάλο χρονικό διάστημα τον αυχένα έντονα σκυμμένο.

Το πληκτρολόγιο και το ποντίκι πρέπει να βρίσκονται σε άνετη απόσταση, ώστε τα χέρια και οι ώμοι να παραμένουν χαλαρά.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης είναι χρήσιμο να γίνονται τακτικά μικρά διαλείμματα για αλλαγή θέσης και κίνηση.

Tablet και κινητό τηλέφωνο

Η χρήση κινητών συσκευών έχει αυξηθεί σημαντικά και στα παιδιά.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ίδια η συσκευή, αλλά κυρίως ο τρόπος και η διάρκεια χρήσης της.

Όταν το παιδί παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα με το κεφάλι σκυμμένο προς το κινητό ή το tablet, οι μύες του αυχένα και των ώμων μπορεί να κουραστούν.

Είναι χρήσιμο:

• Η συσκευή να τοποθετείται όσο γίνεται σε πιο άνετο ύψος

• Να αποφεύγεται η πολύωρη χρήση στην ίδια θέση

• Να γίνονται τακτικά διαλείμματα

• Να ενθαρρύνεται η αλλαγή θέσης και η κίνηση

Η κίνηση είναι απαραίτητη

Η καθημερινή κίνηση είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ανάπτυξη και τη μυοσκελετική υγεία των παιδιών.

Το παιχνίδι, το περπάτημα, το ποδήλατο και η συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες βοηθούν στη βελτίωση:

• Της μυϊκής δύναμης

• Της αντοχής

• Της ισορροπίας

• Του συντονισμού

• Της γενικότερης φυσικής κατάστασης

Η σωματική δραστηριότητα δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι οργανωμένη προπόνηση. Το ελεύθερο παιχνίδι και η καθημερινή κίνηση έχουν επίσης σημαντική αξία.

Μελέτη στο σπίτι

Η εργονομία δεν αφορά μόνο το σχολικό θρανίο.

Το σημείο όπου το παιδί διαβάζει στο σπίτι πρέπει επίσης να είναι κατάλληλα οργανωμένο.

Ιδανικά:

• Το γραφείο πρέπει να έχει κατάλληλο ύψος

• Η καρέκλα πρέπει να παρέχει επαρκή στήριξη

• Η οθόνη πρέπει να βρίσκεται σε άνετη θέση

• Ο φωτισμός πρέπει να είναι επαρκής

• Το παιδί πρέπει να μπορεί να αλλάζει θέση και να σηκώνεται τακτικά

Η μελέτη για πολλές συνεχόμενες ώρες χωρίς διαλείμματα δεν είναι ιδανική ούτε για τη συγκέντρωση ούτε για το μυοσκελετικό σύστημα.

Τι πρέπει να προσέχουν οι γονείς;

Οι γονείς δεν χρειάζεται να διορθώνουν συνεχώς κάθε αλλαγή στη στάση του παιδιού. Είναι όμως χρήσιμο να παρατηρούν εάν εμφανίζονται συμπτώματα που επιμένουν ή επαναλαμβάνονται.

Χρειάζεται προσοχή όταν το παιδί παρουσιάζει:

• Συχνό πόνο στη μέση

• Επίμονο πόνο στον αυχένα

• Πόνο που επανεμφανίζεται συστηματικά

• Εύκολη κόπωση

• Περιορισμό στις καθημερινές ή αθλητικές δραστηριότητες

• Εμφανή ή προοδευτική αλλαγή στη στάση του σώματος

• Ασυμμετρία που προβληματίζει τους γονείς

Ένας επίμονος ή επαναλαμβανόμενος πόνος δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην «κακή στάση» ή στην ανάπτυξη.

Εφόσον τα συμπτώματα επιμένουν, είναι σωστό να γίνεται αξιολόγηση από παιδίατρο ή ορθοπεδικό.

Μπορεί η σχολική τσάντα να προκαλέσει σκολίωση;

Η βαριά ή λανθασμένα φορεμένη σχολική τσάντα μπορεί να προκαλέσει κόπωση και προσωρινές μυοσκελετικές ενοχλήσεις. Δεν θεωρείται όμως αιτία της ιδιοπαθούς σκολίωσης.

Αυτό είναι σημαντικό, καθώς αρκετοί γονείς ανησυχούν ότι η σχολική τσάντα ή μια «κακή στάση» μπορεί από μόνη της να δημιουργήσει σκολίωση.

Αν παρατηρηθεί εμφανής ασυμμετρία στους ώμους, στην πλάτη ή στον κορμό του παιδιού, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και όχι απλώς αλλαγή της σχολικής τσάντας.

Πότε χρειάζεται ορθοπεδικός έλεγχος;

Η περιστασιακή μυϊκή ενόχληση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα στη σπονδυλική στήλη.

Ιατρική αξιολόγηση είναι όμως σκόπιμη όταν:

• Ο πόνος επιμένει

• Ο πόνος ξυπνά το παιδί τη νύχτα

• Τα συμπτώματα επανεμφανίζονται συχνά

• Υπάρχει μούδιασμα ή αδυναμία

• Το παιδί αποφεύγει δραστηριότητες που προηγουμένως έκανε χωρίς δυσκολία

• Υπάρχει εμφανής αλλαγή ή ασυμμετρία στη στάση του σώματος

Η έγκαιρη αξιολόγηση επιτρέπει να διαπιστωθεί αν πρόκειται για μια απλή μυϊκή ενόχληση ή αν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.

Συμπέρασμα

Η προστασία της σπονδυλικής στήλης των παιδιών ξεκινά από απλές καθημερινές συνήθειες.

Ελαφριά και σωστά φορεμένη σχολική τσάντα, κατάλληλο θρανίο, σωστή εργονομία, συχνά διαλείμματα και καθημερινή κίνηση δημιουργούν ένα καλύτερο περιβάλλον για το αναπτυσσόμενο μυοσκελετικό σύστημα.

Το σημαντικότερο μήνυμα για τα παιδιά δεν είναι να «κάθονται συνέχεια ίσια».

Είναι να μάθουν από μικρή ηλικία ότι το σώμα χρειάζεται σωστή υποστήριξη, διαφορετικές θέσεις και, πάνω απ’ όλα, κίνηση.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πώς πρέπει να φοράει το παιδί τη σχολική τσάντα;

Η τσάντα είναι προτιμότερο να φοριέται και στους δύο ώμους, με σωστά ρυθμισμένους ιμάντες και κοντά στην πλάτη του παιδιού.

Πρέπει η σχολική τσάντα να είναι όσο γίνεται πιο ελαφριά;

Ναι. Είναι καλό να περιέχει μόνο όσα χρειάζεται το παιδί για τη συγκεκριμένη σχολική ημέρα και να αποφεύγεται η μεταφορά περιττού βάρους.

Η βαριά σχολική τσάντα προκαλεί σκολίωση;

Η βαριά τσάντα μπορεί να προκαλέσει κόπωση και μυοσκελετικές ενοχλήσεις, αλλά δεν θεωρείται αιτία της ιδιοπαθούς σκολίωσης.

Ποια είναι η σωστή στάση του παιδιού στο θρανίο;

Η πλάτη πρέπει να στηρίζεται στην καρέκλα, οι ώμοι να είναι χαλαροί και τα πέλματα να έχουν σταθερή στήριξη. Το γραφείο και η καρέκλα πρέπει να είναι κατάλληλα για το ύψος του παιδιού.

Πρέπει το παιδί να κάθεται συνέχεια με ίσια πλάτη;

Όχι. Δεν υπάρχει μία «τέλεια» στάση που πρέπει να διατηρείται συνεχώς. Η συχνή αλλαγή θέσης και η κίνηση είναι εξίσου σημαντικές.

Τι πρέπει να προσέχουμε όταν το παιδί χρησιμοποιεί υπολογιστή ή tablet;

Η οθόνη πρέπει να βρίσκεται σε άνετο ύψος και να αποφεύγεται η παρατεταμένη χρήση με τον αυχένα σκυμμένο. Χρειάζονται επίσης τακτικά διαλείμματα.

Βοηθά η άσκηση τη σπονδυλική στήλη των παιδιών;

Η καθημερινή σωματική δραστηριότητα βοηθά στη μυϊκή δύναμη, την αντοχή, την ισορροπία και τη συνολική λειτουργία του μυοσκελετικού συστήματος.

Πότε πρέπει ένα παιδί να εξεταστεί από γιατρό για πόνο στη μέση ή στον αυχένα;

Όταν ο πόνος επιμένει, επανεμφανίζεται συχνά, περιορίζει τις δραστηριότητες ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, χρειάζεται αξιολόγηση από παιδίατρο ή ορθοπεδικό.