Η επικονδυλίτιδα του αγκώνα είναι μια από τις πιο συχνές αιτίες πόνου στο χέρι. Πολλοί τη γνωρίζουν και με τα ονόματα “αγκώνας του τενίστα” (εξω επικονδυλίτιδα) και “αγκώνας του γκόλφερ” (έσω επικονδυλίτιδα), γιατί εμφανίζεται συχνά σε αθλήματα που καταπονούν το χέρι. Ωστόσο, δεν χρειάζεται να ασχολείται κανείς με τον αθλητισμό για να εμφανιστεί το πρόβλημα.
Τι είναι η επικονδυλίτιδα;
Στην ουσία πρόκειται για μια φλεγμονή ή ερεθισμό των τενόντων που ενώνουν τους μυς του πήχη με το οστό του αγκώνα. Οι τένοντες αυτοί καταπονούνται από επαναλαμβανόμενες κινήσεις ή από υπερβολική χρήση, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μικροτραυματισμός και πόνος.
Συμπτώματα
Συμπτώματα της επικονδυλίτιδας — αναλυτικά
1) Το βασικό και πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα: πόνος στο συγκεκριμένο σημείο
Ο πιο κοινός και πρώτο-εμφανιζόμενος πόνος εντοπίζεται στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα (εξω επικονδυλίτιδα / “tennis elbow”) ή στην εσωτερική πλευρά (έσω επικονδυλίτιδα / “golfer’s elbow”). Ο πόνος συχνά αντανακλά (εκπέμπει) προς τον αντιβράχιο και τον καρπό.
2) Χαρακτήρας του πόνου — πότε εμφανίζεται / πώς περιγράφεται
- Συνήθως ξεκινάει βαθμιαία, πρώτα σαν ενόχληση και μπορεί σταδιακά να γίνει πιο έντονος.
- Εντείνεται σε δραστηριότητες που απαιτούν σφίξιμο, κράτημα, σήκωμα ή στροφή του καρπού — π.χ. κρατώντας καφέ, ανοίγοντας βάζα, στρίβοντας κλειδί.
3) Δυσλειτουργία: ασθενής λαβή και δυσκολίες στις καθημερινές δραστηριότητες
- Μείωση της δύναμης λαβής: πολλοί ασθενείς αναφέρουν ότι δεν μπορούν πια να κρατήσουν αντικείμενα που πριν κράταγαν εύκολα (κούπα, εργαλεία, ρακέτα).
- Δυσκολία σε απλές κινήσεις όπως να σφίξουν το χέρι κάποιου, να γράψουν ή να σηκώσουν ένα κιβώτιο.
4) Τοπικά ευρήματα — τι θα νιώσει ο ασθενής στην ψηλάφηση
- Ευαισθησία στο σημείο όπου προσφύεται ο τένοντας (κοντά στον έξω ή έσω επικονδυλο ανάλογα).
- Μπορεί να υπάρχει ελαφρύ οίδημα ή αίσθημα δυσκαμψίας στην περιοχή. Σε κάποιους ο πόνος γίνεται σχεδόν συνεχής και μπορεί να τους ξυπνά τη νύχτα.
5) Συνοδά αισθητικά συμπτώματα (ιδιαίτερα στην έσω επικονδυλίτιδα)
Στην έσω επικονδυλίτιδα (golfer’s elbow) συχνά εμφανίζεται επιπλέον:
- Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα που μπορεί να ακτινοβολεί στα δάχτυλα (συνήθως παράμεσος/μικρός), όταν υπάρχει και εμπλοκή νεύρου.
- Αίσθημα αδυναμίας στις κινήσεις κάμψης του καρπού ή στο κλείσιμο της γροθιάς.
6) Κλινικά σημεία που επιβεβαιώνουν την τενοντοπάθεια
- Σε δοκιμασίες που κάνει ο γιατρός (π.χ. Cozen’s test, Mill’s test, ή αντίσταση στην έκταση/κάμψη του καρπού) ο πόνος προκαλείται ή αυξάνεται — αυτά είναι συνηθισμένα ευρήματα στην κλινική εξέταση.
7) Πορεία συμπτωμάτων — από οξεία σε χρόνια μορφή
- Αρχικά τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται μόνο όταν γίνεται συγκεκριμένη κίνηση. Αν η καταπόνηση συνεχιστεί, το πρόβλημα μπορεί να γίνει χρόνιο και ο πόνος να εμφανίζεται συχνά ή ακόμα και σε ηρεμία. Σε κάποιους ανθρώπους ο πόνος διαρκεί μήνες η και περισσότερο.
8) Πότε πρέπει να ανησυχήσετε («κόκκινες σημαίες»)
Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν:
- Ο πόνος εμφανίστηκε αιφνίδια μετά από μεγάλο τραυματισμό (π.χ. πτώση).
- Υπάρχει σημαντικό οίδημα, ερυθρότητα, πυρετός (υπάρχει πιθανότητα λοίμωξης ή άλλης νόσου).
- Εμφανίζεται έντονο μούδιασμα, αδυναμία ή απώλεια κινήσεων — μπορεί να υποδεικνύει νευρική εμπλοκή ή άλλη σοβαρή κατάσταση.
Τι να καταγράψει ο ασθενής πριν επισκεφτεί γιατρό
Για να βοηθήσετε στη διάγνωση, σημειώστε: πότε άρχισαν τα συμπτώματα, ποιες κινήσεις τα επιδεινώνουν, πόσο έντονος είναι ο πόνος (κλίμακα 0–10), αν υπάρχει απώλεια δύναμης, και αν έχετε δοκιμάσει ήδη θεραπείες (π.χ. αντιφλεγμονώδη, νάρθηκα, φυσιοθεραπεία).
Γιατί εμφανίζεται η επικονδυλίτιδα — αναλυτικά αίτια
1) Κύριο μηχανικό αίτιο: επαναλαμβανόμενη καταπόνηση και μικροτραυματισμοί
Η πιο συχνή αιτία είναι η επανειλημμένη χρήση των μυών του αντιβραχίου που κινούν τον καρπό και τα δάχτυλα — ειδικά κινήσεις που απαιτούν συχνό τέντωμα (εκταση) ή σφιξίματα (grip). Αυτή η επαναλαμβανόμενη φόρτιση προκαλεί πολύ μικρά «σκισίματα» (μικροτραυματισμούς) στο σημείο όπου ο τένοντας προσφύεται στο οστό του αγκώνα. Σταδιακά, τα συνεχόμενα μικροσκισίματα οδηγούν σε πόνο και δυσλειτουργία.
Παραδείγματα κινήσεων/δραστηριοτήτων: χρήση εργαλείων (σφυρί, κατσαβίδι), αρση βαρεων αντικειμενων, επαναλαμβανόμενοι χειρισμοί σε εργασία (π.χ. ζωγράφοι, υδραυλικοί), παιχνίδι ρακέτας, ρίψεις.
2) Ποιος τένοντας τραυματίζεται συνήθως (ανατομικό αίτιο)
- Στην εξω επικονδυλίτιδα (tennis elbow), ο κύριος «ύποπτος» είναι ο τένοντας του μυός extensor carpi radialis brevis (ECRB) που προσφύεται στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα. Η συνεχής καθοδική/εκκεντρική φόρτιση του ECRB τείνει να προκαλεί μικροτραυματισμους.
- Στην έσω επικονδυλίτιδα (golfer’s elbow) οι προσβεβλημένοι τένοντες είναι αυτοί που κάμπτουν τον καρπό και τα δάχτυλα (π.χ. pronator teres, flexor carpi radialis) και η καταπόνηση τους προκαλεί αντίστοιχα προβλήματα στην έσω πλευρά.
3) Τι συμβαίνει στον ίδιο τον τένοντα — ιστοπαθολογία (η «βιολογική» αιτία)
Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι πρόκειται πιο πολύ για εκφυλιστική/αποδιοργανωτική διαδικασία του τένοντα παρά για κλασική οξεία φλεγμονή. Στα ιστικά δείγματα παρατηρούνται: ατακτική διάταξη κολλαγόνου, πολλαπλασιασμός ινοβλαστών, αύξηση της ουσίας ανάμεσα στις ίνες και ανάπτυξη μικρών νέων αγγείων (neovascularisation) — όλο αυτό περιγράφεται με τον όρο angiofibroblastic tendinosis ή «tendinopathy». Αυτές οι αλλοιώσεις εξηγούν γιατί ο τένοντας δεν επουλώνεται εύκολα και γιατί ο πόνος μπορεί να γίνει χρόνιας μορφής.
4) Παράγοντες εργασίας/τρόπου ζωής που αυξάνουν τον κίνδυνο
Έρευνες δείχνουν ότι η πιθανότητα να εμφανιστεί επικονδυλίτιδα αυξάνεται όταν υπάρχουν:
- Επαναλαμβανόμενες, βίαιες ή παρατεταμένες κινήσεις του καρπού/αντιβραχίου στην εργασία.
- Χρήση δονητικών εργαλείων, έντονο σφίξιμο ή εργασία με βαριά φορτία.
- Ξαφνική αύξηση της έντασης ή της διάρκειας της δραστηριότητας χωρίς κατάλληλη προσαρμογή.
Πολλές μελέτες που ασχολούνται με την εργασιακή επιβάρυνση επιβεβαιώνουν ότι η διάρκεια/συχνότητα και η δύναμη της εργασίας είναι σημαντικοί παράγοντες κινδύνου.
5) Ατομικοί / συστηματικοί παράγοντες που δυσχεραίνουν την επούλωση
Ορισμένες καταστάσεις σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα ή επιδείνωση της τενοντοπάθειας:
- Ηλικία (συχνότερη σε 35–55 ετών).
- Κάπνισμα, σακχαρώδης διαβήτης, παχυσαρκία — θεωρείται ότι επηρεάζουν την αιμάτωση και τη δυνατότητα επούλωσης των τενόντων.
- Κακή φυσική κατάσταση, μυϊκή ανισορροπία ή αδύναμοι μύες του αντιβραχίου που αναγκάζουν τους τένοντες να «φορτώνονται» περισσότερο.
Υπάρχουν ανασκοπήσεις που συνδέουν συστηματικούς παράγοντες και μεταβολικές καταστάσεις με χειρότερη πορεία των τενοντοπαθειών.
6) Τεχνική, εξοπλισμός και αθλητικές λεπτομέρειες
Σε αθλήματα/δραστηριότητες:
- Λάθος τεχνική (π.χ. κακή λαβή ρακέτας, λανθασμένο στυλ swing) αυξάνει τον μηχανικό φόρτο σε συγκεκριμένους μύες/τένοντες.
- Ακατάλληλος εξοπλισμός (π.χ. ρακέτα με λάθος λαβή ή βαριά εργαλεία) και έλλειψη προθέρμανσης/διατάσεων μπορεί να επιταχύνει και να επιδεινωσει το πρόβλημα.
7) Άλλες καταστάσεις που μοιάζουν ή «συμβάλλουν» (μη άμεσα αίτια)
Ορισμένες παθήσεις μπορεί να μοιάζουν κλινικά με επικονδυλίτιδα ή να συνυπάρχουν και να επιδεινώνουν τον πόνο:
- Αυχενικη δισκοπαθεια/ριζιτιδα (cervical radiculopathy) που εκπέμπει πόνο στο χέρι.
- Αρθρίτιδα του αγκώνα, ή παγίδευση νεύρων (π.χ. ωλένιο νεύρο).
Είναι σημαντικό ο γιατρός να τα διαχωρίσει κατά την εξέταση.
Διάγνωση
Η διάγνωση γίνεται από τον γιατρό με βάση τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση. Συνήθως δεν χρειάζονται ειδικές εξετάσεις, εκτός αν υπάρχει υποψία για άλλη πάθηση.
Θεραπεία
Η αντιμετώπιση είναι συνήθως συντηρητική (χωρίς χειρουργείο) και περιλαμβάνει:
- Ξεκούραση του χεριού και αποφυγή δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τον πόνο.
- Παγοθεραπεία για μείωση του πόνου και της φλεγμονής.
- Αντιφλεγμονώδη φάρμακα (πάντα με οδηγία γιατρού).
- Φυσικοθεραπεία με ειδικές ασκήσεις ενδυνάμωσης και διατάσεων.
- Νάρθηκας ή ειδικό επίθεμα αγκώνα που μειώνει την καταπόνηση.
Σε πιο επίμονες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να προτείνει ενέσεις ή, σπάνια, χειρουργική επέμβαση.
Πρόληψη
Για να μειώσετε τον κίνδυνο εμφάνισης επικονδυλίτιδας:
- Κάντε τακτικά διατάσεις και ασκήσεις ενδυνάμωσης του πήχη.
- Χρησιμοποιείτε σωστή τεχνική σε αθλήματα ή χειρωνακτικές εργασίες.
- Κάνετε συχνά διαλείμματα αν εργάζεστε πολλές ώρες στον υπολογιστή.
- Μην σηκώνετε βάρη με απότομες κινήσεις.
Previous Post
Next Post
