Η σύγχρονη ορθοπαιδική χειρουργική δεν έχει ως μοναδικό στόχο την επιτυχή ολοκλήρωση μιας επέμβασης. Εξίσου σημαντικό είναι ο ασθενής να κινητοποιηθεί έγκαιρα, να έχει αποτελεσματικό έλεγχο του πόνου και να επιστρέψει με ασφάλεια στις καθημερινές του δραστηριότητες.
Σε αυτή τη φιλοσοφία βασίζεται το Fast Track, το οποίο αποτελεί μέρος της σύγχρονης προσέγγισης Enhanced Recovery After Surgery (ERAS), δηλαδή της ενισχυμένης αποκατάστασης μετά το χειρουργείο.
Το Fast Track εφαρμόζεται ιδιαίτερα σε επεμβάσεις όπως η ολική αρθροπλαστική γόνατος και οργανώνει ολόκληρη την πορεία του ασθενούς: από την προετοιμασία πριν από το χειρουργείο έως την κινητοποίηση, τη φυσικοθεραπεία και την ασφαλή επιστροφή στο σπίτι.
Τι είναι η μέθοδος Fast Track;
Το Fast Track δεν είναι μια συγκεκριμένη χειρουργική τεχνική.
Είναι ένα οργανωμένο θεραπευτικό πρωτόκολλο που συνδυάζει διαφορετικές πρακτικές πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την επέμβαση, με στόχο:
- Τη μείωση της επιβάρυνσης του οργανισμού από το χειρουργείο
- Τον αποτελεσματικότερο έλεγχο του πόνου
- Τον περιορισμό της απώλειας αίματος
- Την πρόληψη επιπλοκών
- Την πρώιμη κινητοποίηση
- Την έγκαιρη έναρξη φυσικοθεραπείας
- Τη συντόμευση της νοσηλείας, όταν αυτό είναι ασφαλές
- Την ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα
Η βασική διαφορά από την παλαιότερη αντίληψη είναι ότι ο ασθενής δεν παραμένει αδικαιολόγητα για πολλές ημέρες ακινητοποιημένος στο κρεβάτι.
Η πρώιμη αλλά ελεγχόμενη κινητοποίηση αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης μετεγχειρητικής αποκατάστασης.
Πώς εφαρμόζεται το Fast Track;
Το Fast Track δεν ξεκινά μετά το χειρουργείο. Αρχίζει ήδη από την προεγχειρητική περίοδο και συνεχίζεται μέχρι την επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές του δραστηριότητες.
Προετοιμασία πριν από το χειρουργείο
Πριν από την επέμβαση ο ασθενής ενημερώνεται αναλυτικά για:
- Την επέμβαση που πρόκειται να πραγματοποιηθεί
- Την αναισθησία
- Την αναμενόμενη μετεγχειρητική πορεία
- Την αντιμετώπιση του πόνου
- Τη χρήση βακτηριών ή περιπατητήρα
- Τη φυσικοθεραπεία
- Την επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες
Παράλληλα αξιολογούνται και, όπου είναι δυνατόν, ρυθμίζονται παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την αποκατάσταση, όπως η αναιμία, ο σακχαρώδης διαβήτης, το αυξημένο σωματικό βάρος και άλλα συνοδά προβλήματα υγείας.
Η σωστή ενημέρωση βοηθά τον ασθενή να γνωρίζει τι να περιμένει και να συμμετέχει ενεργά στην αποκατάστασή του.
Σύγχρονη αντιμετώπιση του πόνου
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του Fast Track είναι η πολυπαραγοντική αναλγησία.
Αντί η αντιμετώπιση του μετεγχειρητικού πόνου να βασίζεται αποκλειστικά σε ισχυρά οπιοειδή, χρησιμοποιείται ένας εξατομικευμένος συνδυασμός μεθόδων, που μπορεί να περιλαμβάνει:
- Τοπική διήθηση αναισθητικών
- Περιφερικούς νευρικούς αποκλεισμούς
- Παρακεταμόλη
- Αντιφλεγμονώδη φάρμακα, όταν επιτρέπονται
- Συμπληρωματικές τεχνικές αναλγησίας
Στόχος δεν είναι απαραίτητα η πλήρης απουσία πόνου, αλλά ο αποτελεσματικός έλεγχός του ώστε ο ασθενής να μπορεί να σηκωθεί, να περπατήσει, να κοιμηθεί και να συμμετέχει στη φυσικοθεραπεία.
Περιορισμός της απώλειας αίματος
Στις σύγχρονες αρθροπλαστικές γόνατος εφαρμόζονται τεχνικές που περιορίζουν την απώλεια αίματος κατά και μετά την επέμβαση.
Σε κατάλληλους ασθενείς μπορεί να χρησιμοποιηθεί τρανεξαμικό οξύ (tranexamic acid), με στόχο τη μείωση της αιμορραγίας και της πιθανότητας να απαιτηθεί μετάγγιση αίματος.
Περιορισμός καθετήρων και παροχετεύσεων
Όπου είναι ασφαλές και ιατρικά ενδεδειγμένο, αποφεύγεται η παρατεταμένη χρήση:
- Ουροκαθετήρων
- Παροχετεύσεων
- Άλλων συσκευών που δυσκολεύουν την κίνηση
Έτσι διευκολύνεται η πρώιμη κινητοποίηση και περιορίζονται προβλήματα που σχετίζονται με την παρατεταμένη ακινησία.
Πρώιμη κινητοποίηση
Η πρώιμη κινητοποίηση αποτελεί έναν από τους βασικότερους πυλώνες του Fast Track.
Ανάλογα με την επέμβαση και τη γενική κατάσταση του ασθενούς, η κινητοποίηση μπορεί να ξεκινήσει ακόμη και μέσα στις πρώτες ώρες μετά το χειρουργείο.
Με τη βοήθεια του φυσικοθεραπευτή ή του νοσηλευτικού προσωπικού, ο ασθενής σηκώνεται από το κρεβάτι και αρχίζει να βαδίζει χρησιμοποιώντας το κατάλληλο βοήθημα.
Η πρώιμη κινητοποίηση συμβάλλει:
- Στη διατήρηση της μυϊκής λειτουργίας
- Στη βελτίωση της κυκλοφορίας
- Στη μείωση του κινδύνου επιπλοκών που σχετίζονται με την ακινησία
- Στην ταχύτερη λειτουργική αποκατάσταση
- Στην επανάκτηση της αυτονομίας του ασθενούς
Πρώιμη φυσικοθεραπεία
Η φυσικοθεραπεία μπορεί να ξεκινήσει ήδη από τις πρώτες μετεγχειρητικές ώρες ή ημέρες.
Αρχικά δίνεται έμφαση:
- Στην κινητοποίηση της άρθρωσης
- Στην ενεργοποίηση του τετρακεφάλου
- Στις ασκήσεις κυκλοφορίας
- Στον έλεγχο του οιδήματος
- Στην ασφαλή βάδιση
- Στη σωστή χρήση βακτηριών ή περιπατητήρα
Το πρόγραμμα στη συνέχεια προσαρμόζεται στην εξέλιξη του κάθε ασθενούς.
Δεν υπάρχει ένα ίδιο πρόγραμμα αποκατάστασης για όλους. Η ηλικία, η γενική κατάσταση υγείας, η μυϊκή δύναμη, το είδος της επέμβασης και η κατάσταση του γόνατος πριν από το χειρουργείο επηρεάζουν την πορεία της ανάρρωσης.
Πότε μπορεί ο ασθενής να επιστρέψει στο σπίτι;
Στο Fast Track η έξοδος από το νοσοκομείο δεν καθορίζεται απλώς από τον αριθμό των ημερών που πέρασαν από το χειρουργείο.
Ο ασθενής πρέπει να πληροί συγκεκριμένα κριτήρια, όπως:
- Επαρκή έλεγχο του πόνου
- Ασφαλή βάδιση με το κατάλληλο βοήθημα
- Δυνατότητα να σηκώνεται και να μετακινείται με ασφάλεια
- Ικανοποιητική λειτουργία του χειρουργημένου άκρου
- Σταθερή γενική κατάσταση
- Δυνατότητα συνέχισης της αποκατάστασης στο σπίτι
Σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς η νοσηλεία μετά από αρθροπλαστική γόνατος μπορεί να είναι πολύ σύντομη και, σε οργανωμένα πρωτόκολλα, μπορεί ακόμη και να πραγματοποιηθεί αυθημερόν έξοδος.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι οι ασθενείς πρέπει να φύγουν από το νοσοκομείο την ίδια ημέρα.
Η ασφάλεια προηγείται πάντα της ταχύτητας.
Ποια είναι τα οφέλη του Fast Track;
Ένα σωστά οργανωμένο πρόγραμμα ταχείας αποκατάστασης μπορεί να προσφέρει:
- Ταχύτερη κινητοποίηση
- Καλύτερο έλεγχο του μετεγχειρητικού πόνου
- Μικρότερη ανάγκη χρήσης ισχυρών οπιοειδών
- Μικρότερη διάρκεια νοσηλείας
- Ταχύτερη λειτουργική αποκατάσταση
- Νωρίτερη επιστροφή στην καθημερινότητα
- Περιορισμό ορισμένων επιπλοκών που σχετίζονται με την παρατεταμένη ακινησία
Fast Track και Ρομποτική Αρθροπλαστική Γόνατος
Η ρομποτικά υποβοηθούμενη αρθροπλαστική γόνατος και το Fast Track είναι δύο διαφορετικές έννοιες.
Η ρομποτική τεχνολογία αφορά κυρίως τον σχεδιασμό και την ακρίβεια κατά τη χειρουργική επέμβαση.
Το Fast Track αφορά ολόκληρη την περιεγχειρητική πορεία του ασθενούς: την προετοιμασία, την αναισθησία, την αναλγησία, την κινητοποίηση, τη φυσικοθεραπεία και την επιστροφή στο σπίτι.
Οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να συνδυαστούν, αλλά η επιτυχία της ταχείας αποκατάστασης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη χρήση ρομποτικής τεχνολογίας.
Fast Track δεν σημαίνει «χειρουργείο χωρίς πόνο»
Το Fast Track δεν υπόσχεται ότι μετά το χειρουργείο δεν θα υπάρχει καθόλου πόνος.
Κάποιος βαθμός μετεγχειρητικού πόνου είναι αναμενόμενος.
Ο στόχος είναι ο πόνος να ελέγχεται σε τέτοιο βαθμό ώστε να επιτρέπει στον ασθενή:
- Να σηκωθεί
- Να περπατήσει
- Να συμμετέχει στη φυσικοθεραπεία
- Να κοιμηθεί ικανοποιητικά
- Να πραγματοποιεί βασικές καθημερινές δραστηριότητες
Η αναλγητική αγωγή προσαρμόζεται συνεχώς ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς.
Είναι το Fast Track κατάλληλο για όλους;
Ένα πρωτόκολλο Enhanced Recovery μπορεί να εφαρμοστεί σε μεγάλο αριθμό ασθενών που υποβάλλονται σε προγραμματισμένη αρθροπλαστική γόνατος.
Ωστόσο, η εφαρμογή του πρέπει να είναι εξατομικευμένη.
Παράγοντες όπως:
- Η ηλικία
- Η γενική κατάσταση υγείας
- Καρδιολογικά ή αναπνευστικά προβλήματα
- Ο σακχαρώδης διαβήτης
- Η αναιμία
- Η μυϊκή κατάσταση
- Η κινητικότητα πριν από το χειρουργείο
- Η υποστήριξη που υπάρχει στο σπίτι
μπορούν να επηρεάσουν την ταχύτητα και τον τρόπο αποκατάστασης.
Ο ρόλος του ασθενούς
Η επιτυχία του Fast Track δεν εξαρτάται μόνο από τον χειρουργό.
Ο ασθενής αποτελεί ενεργό μέλος της διαδικασίας.
Η σωστή προετοιμασία πριν από το χειρουργείο, η συνεργασία με τον φυσικοθεραπευτή, η τήρηση των ιατρικών οδηγιών, η σωστή λήψη της φαρμακευτικής αγωγής και η σταδιακή αύξηση της δραστηριότητας συμβάλλουν καθοριστικά στην αποκατάσταση.
Συμπέρασμα
Το Fast Track / Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) έχει αλλάξει σημαντικά τη φιλοσοφία της αποκατάστασης μετά από επεμβάσεις γόνατος και ιδιαίτερα μετά από ολική αρθροπλαστική.
Ο στόχος δεν είναι απλώς να φύγει ο ασθενής γρηγορότερα από το νοσοκομείο.
Στόχος είναι μια ασφαλής, οργανωμένη και όσο το δυνατόν ταχύτερη επιστροφή στη λειτουργικότητα, μέσα από αποτελεσματικό έλεγχο του πόνου, πρώιμη κινητοποίηση και εξατομικευμένη αποκατάσταση.
Συχνές Ερωτήσεις
Τι σημαίνει Fast Track στην αρθροπλαστική γόνατος;
Είναι ένα οργανωμένο πρωτόκολλο περιεγχειρητικής φροντίδας που έχει στόχο την ασφαλέστερη και ταχύτερη κινητοποίηση και λειτουργική αποκατάσταση του ασθενούς.
Πόσο γρήγορα μπορώ να σηκωθώ μετά το χειρουργείο;
Σε κατάλληλους ασθενείς η κινητοποίηση μπορεί να ξεκινήσει μέσα στις πρώτες ώρες μετά την επέμβαση, πάντοτε σύμφωνα με τις οδηγίες της ιατρικής ομάδας.
Θα πονάω μετά την επέμβαση;
Κάποιος βαθμός πόνου είναι αναμενόμενος. Με τη σύγχρονη πολυπαραγοντική αναλγησία ο στόχος είναι να ελέγχεται αποτελεσματικά ώστε να μπορείτε να κινητοποιηθείτε και να συμμετέχετε στη φυσικοθεραπεία.
Θα μπορώ να περπατήσω αμέσως;
Στις σύγχρονες αρθροπλαστικές γόνατος επιδιώκεται η πρώιμη βάδιση με κατάλληλο βοήθημα, εφόσον το επιτρέπει η γενική κατάσταση του ασθενούς.
Πόσες ημέρες θα μείνω στο νοσοκομείο;
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος χρόνος για όλους. Η έξοδος πραγματοποιείται όταν πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια ασφάλειας και λειτουργικότητας. Σε κατάλληλους ασθενείς η νοσηλεία μπορεί να είναι ιδιαίτερα σύντομη.
Μπορώ να φύγω από το νοσοκομείο την ίδια ημέρα;
Σε επιλεγμένους ασθενείς και στο πλαίσιο οργανωμένου πρωτοκόλλου μπορεί να πραγματοποιηθεί αυθημερόν έξοδος. Δεν είναι όμως κατάλληλη επιλογή για όλους.
Είναι το Fast Track κατάλληλο για όλους;
Μπορεί να εφαρμοστεί σε μεγάλο αριθμό ασθενών, αλλά το πρόγραμμα πρέπει να προσαρμόζεται στη γενική κατάσταση, την ηλικία, την επέμβαση και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ασθενούς.
Fast Track σημαίνει ότι πιέζουμε το γόνατο να επανέλθει γρηγορότερα;
Όχι. Σημαίνει ότι αποφεύγονται οι περιττές καθυστερήσεις και εφαρμόζεται ένα οργανωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης, χωρίς να θυσιάζεται η ασφάλεια.
Previous Post