Η γαγγλιακή κύστη είναι η πιο συχνή καλοήθης μάζα που εμφανίζεται γύρω από τις αρθρώσεις ή τα έλυτρα των τενόντων. Πρόκειται για έναν μικρό σάκο γεμάτο με παχύρρευστο αρθρικό υγρό που μοιάζει με «ζελέ».

Εμφανίζεται συχνότερα στον καρπό και στο χέρι, αλλά μπορεί να παρουσιαστεί και στον αστράγαλο, το γόνατο ή σε άλλες αρθρώσεις.

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι επικίνδυνη, όμως μπορεί να προκαλέσει πόνο, ενόχληση ή αισθητικό πρόβλημα.

Επιδημιολογία

Οι γαγγλιακές κύστεις αποτελούν περίπου το 50–70% των καλοηθών μαζών στην περιοχή του καρπού και του χεριού.

Παρατηρούνται συχνότερα:

• σε ηλικίες 20–40 ετών

• στις γυναίκες (περίπου 2–3 φορές συχνότερα από τους άνδρες)

Η συνηθέστερη εντόπιση είναι:

• η ραχιαία επιφάνεια του καρπού (60–70% των περιπτώσεων)

Λιγότερο συχνά εμφανίζονται:

• στην παλαμιαία πλευρά του καρπού

• στα έλυτρα των τενόντων των δακτύλων

• στον αστράγαλο ή σε άλλες αρθρώσεις

Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να υποχωρήσουν αυτόματα χωρίς θεραπεία.

Ανατομία

Οι γαγγλιακές κύστεις προέρχονται συνήθως από:

• τον αρθρικό θύλακο

• το έλυτρο ενός τένοντα

Συνδέονται με την άρθρωση μέσω ενός μικρού μίσχου.

Το περιεχόμενό τους είναι παχύρρευστο υγρό πλούσιο σε υαλουρονικό οξύ, ενώ το τοίχωμα της κύστης αποτελείται από ινώδη ιστό και όχι από πραγματικό επιθήλιο. Για αυτόν τον λόγο θεωρείται ψευδοκύστη.

Οι συχνότερες θέσεις εμφάνισης είναι:

• η ραχιαία επιφάνεια του καρπού (συνήθως από το διάστημα scapholunate)

• η παλαμιαία πλευρά του καρπού

• τα έλυτρα των τενόντων των δακτύλων

Αίτια

Η ακριβής αιτία δημιουργίας μιας γαγγλιακής κύστης δεν είναι πλήρως γνωστή.

Πιθανοί παράγοντες που σχετίζονται με την εμφάνισή της είναι:

• επαναλαμβανόμενη καταπόνηση της άρθρωσης

• τραυματισμοί ή μικροτραυματισμοί

• εκφυλιστικές αλλοιώσεις του αρθρικού θυλάκου

• πιθανή γενετική προδιάθεση

Συμπτώματα

Η γαγγλιακή κύστη μπορεί να είναι ασυμπτωματική ή να προκαλεί διάφορα ενοχλήματα.

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• ορατό εξόγκωμα κάτω από το δέρμα

• μεταβολή του μεγέθους της κύστης με τον χρόνο

• πόνος κατά την κίνηση της άρθρωσης

• δυσκαμψία ή περιορισμός της κινητικότητας

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ασκεί πίεση σε νεύρα και να προκαλεί μούδιασμα ή αδυναμία.

Διάγνωση

Κλινική εξέταση

Ο ορθοπαιδικός εντοπίζει:

• ελαστική ή ημιάκαμπτη μάζα

• μάζα που κινείται με την άρθρωση

• ευαισθησία ή πόνο στην πίεση

Η διαφανοσκόπηση μπορεί να δείξει ότι η κύστη περιέχει υγρό.

Απεικονιστικός έλεγχος

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται:

• Ακτινογραφίες για αποκλεισμό άλλων παθήσεων

• Υπερηχογράφημα για επιβεβαίωση της κυστικής φύσης

• Μαγνητική τομογραφία (MRI) σε βαθιές ή άτυπες κύστεις

Διαφορική διάγνωση

Η γαγγλιακή κύστη πρέπει να διαφοροδιαγνωστεί από:

• επιδερμική κύστη

• λίπωμα

• γιγαντοκυτταρικό όγκο ελύτρου τένοντα

• αγγειακές δυσπλασίες